وبسایت رسمی فروهر

کتاب راهنمای پیشگیری از لغزش

کتاب راهنمای پیشگیری از لغزش
3.3 از 3 رای

کتاب راهنمای پیشگیری از لغزش یکی دیگر از کتاب‎ها و آثاری است که توسط فروهر شویقی ترجمه و تالیف گشته است. در کتاب راهنمای پیشگیری از لغزش به موضوعات مهمی درباره لغزش و پیشگیری از آن اشاره شده است.
در بین معتادان در حال بهبودی افرادی وجود دارند که پس از ترک مواد مخدر و حتی تجربۀ بهبودی در جمعیت‌های ۱۲ قدمی، مرتباً لغزش (Relapse) نموده و بیماری اعتیاد مجدداً در آنان فعّال می‌گردد. این افراد به جز بیماری اعتیاد، گرفتار بیماری و مشکل ثانویه‌ای به نام Chronic Relapse (لغزش مزمن) می‌شوند که اختصاراً به آن CR می‌گوییم. این‌گونه افراد نه تنها از بیماری اعتیاد رنج می‌برند، بلکه از مشکل دیگری نیز که در تداوم و فعالیت بیماری اعتیادشان در آنان به وجود آمده است در عذابند. جهت رهایی از بیماری اعتیاد، روش دوازده قدمی برای عده‌ای از معتادان که در مراکز اقامتی کوتاه مدت تولد دوباره یا مراکز دیگر درمانی بستری می‌شوند و پس از ترخیص به NA می‌پیوندند و برنامه‌ی بهبودی ۱۲ قدمی را دنبال می‌کنند، به خوبی جوابگو است؛ اما برای گروه دیگری که در طبقه‌بندی CR قرار می‌گیرند، برنامۀ مذکور برای دسترسی به بهبودی مستمر و پایدار کافی نیست. بنابراین لازم به نظر می‌رسد تا این‌گونه افراد به کمک برنامه‌‎های خاص CR دسترسی به بهبودی پایدار را برای خود میسر سازند.

کتاب راهنمای پیشگیری از لغزش

مطالب این کتابچۀ کار (Work Book) توسط ترنس گورسکی (Terence T. Gorski) که یک متخصص، محقق و مرجع صاحب نام در پیشگیری از لغزش می‌باشد طراحی شده است. امیدواریم این ترجمه به عنوان یکی از ابزارهای پیشگیری از لغزش بتواند در خدمت معتادان مبتلا به لغزش مزمن باشد؛ و آن‌هایی که تاکنون لغزش نکرده‌اند و می‌خواهند با بهره‌گیری از برنامه‌های کمکی، احتمال لغزش را در زندگی خود کاهش دهند نیز از این راه‌کارها استفاده کنند.
یکی از مشکلات عمده در بهبودی از اعتیاد به مواد مخدر (الکل هم مواد مخدر است)، لغزش یا بازگشت مجدد به مصرف مواد مخدر پس از یک دورۀ قطع مصرف می‌باشد. شما باید همواره احتمال وقوع لغزش را در نظر داشته باشید.
بهبودی از اعتیاد به مواد مخدر، روندی در حال تکوین و جاری است که مستلزم دو چیز است :

  • پـرهیـز و اجتناب از مصرف هر نوع ماده‌ی مخدر
  • تغییـر الگوهای فکری، نگرش ،‌ رفتارها و یا روش زندگی

امید به این است که با راهکارها و دستورالعمل‎هایی که در اختیارتان گذاشته شده است روی بیماری خود بیشتر کار کرده وشناخت پیدا کنید.

شنـاخـت فـراینـد لغــزش

لغــزش بـه فـراینـد بازگشت به مصرف مواد مخدر، پس از یک دوره‌ی قطع مصرف اطلاق می‌گردد. مهم نیست که برای چه مدت زمانی پاک هستید؛ احتمال لغزش برای شما نیز وجود دارد. در زمانی که علائم هشدار دهنده‌ی لغزش بروز می‌کند، بخشی از برنامه‌ی بهبودی شما باید شامل شناخت فرایند لغزش و طرح برنامه‌‌ای در جهت کمک به پیشگیری از لغزش باشد.
حتی پیش از آن که مصرف مواد مخدر را واقعاً آغاز کرده باشید، می‌توانید در مرحله‌ی لغزش قرار بگیرید. ممکن است در طول ساعت‌ها، ‌روزها و هفته‌ها یا حتی ماه‌ها به سمت لغزش کشیده شوید.
نشانه‌های لغزش یا علائم هشدار دهنده ممکن است با تغییراتی در رفتار، ‌نگرش‌ها، احساسات، اندیشه‌ها یا ترکیبی از آن‌ها، ‌در ارتباط باشد. این لزوماً به این معنا نیست که تغییراتی که تجربه می‌کنید دلالت بر لغزش دارند؛ این صرفاً به این معنا است که باید گوش به زنگ بروز تغییرات در خود باشید و به بررسی این نکته بپردازیـد کـه آیـا تغییــرات در واقع، دلالت بر حرکت شما به سوی لغزش دارد یا خیر. مثال‌های زیر، ‌نمونه‌هایی از« آثار و نشانه‌های لغزش» است که قبل از بروز لغزش در عده‌ای از معتادان پدیدار می‌شوند:

روش های اداره و کنترل موقعیت های پرخطر

پس از مرور دقیق فهرست عوامل پرخطر برای لغزش، ‌نگاهی به مواردی که علامت زده‌اید بیاندازید. دو موقعیت پر خطر را که هم اکنون موجب نگرانی شما می‌باشند، انتخاب کنید. تمام حقایق مربوط به هر کدام را مرور نمایید؛ به طور مثال: مری،‌”احساس گناه” را انتخاب کرد که با احساسات بد و منفی در مورد درد و رنجی که اعتیاد او به مواد مخدر و آرام بخش‌ها به خانواده‌ی او تحمیل کرد ارتباط داشت؛ و نیز مربوط به علاقه و تمایلش به مردی بود که همکار او بود. کلیــف به احساسات “خشمناک” نسبت به همسرش اشاره می‌کند که به دلیل حرف‌های نیش‌دار همسرش پس از یک مشاجره در مورد نحوه‌ی تربیت پسر نوجوانشان، ‌نثار او شده بود و نیز احساسات خشمناک که به خاطر انتقاد‌های رییس‌اش از او در مورد نحوه‌ی انجام کار در او به وجود آمد. تونی به «اصرار جمع برای مصرف» اشاره می‌کند که دوستان مصرف‌ کننده‌اش به تونی می‌گویند که اگر « تمام حواسش را جمع و متمرکز می‌کرد» قادر به کنترل مصرف می‌شد.
برای هر دو موقعیت پر خطری که در نظر گرفته‌اید، ‌در این قسمت تمام حقایق و اطلاعات مربوط را بنویسید و نیز سه روش مقابله و پرداختن به آن‌ها را بدون بروز لغزش،‌ ذکر نمایید:

تشخیص و بررسی میل شدید و وسوسه برای مصرف مواد مخدر

در طول بهبودی،‌ خصوصاً ماه‌های نخستین آن، تمایل شدید و وسوسه برای مصرف مواد مخدر شایع است. این میل شدید یا وسوسه در هر زمانی حتی هنگامی که فعالانه به برنامه‌ی بهبودی مشغول هستید ممکن است پدید آید. دفعات و شدت این تمایل و وسوسه در هر شخص، متفاوت با دیگری است. بسیار مهم است که متوجه عوامل به جود آورنده‌ی تمایل و وسوسه و علائم فیزیکی و روحی و روانی آن بوده، برنامه‌ای برای مقابله با آن در دست داشته باشیم.
هر آن‌چه که در محیط اطراف شما است و شما را به یاد مصرف مواد مخدر یا نشئگی می‌اندازد، ‌می‌تواند این وسوسه و میل شدید را در شما ایجاد نماید: ناراحتی های درونی مانند اضطراب یا خشم ، یا چیزهایی که شما قادر به تشخیص آن نیستید. علائم فیزیکی(جسمی) ‌می‌تواند شامل گرفتگی و کشیدگی در ناحیه شکم و معده و احساس بی قراری در تمام بدن باشند. علائم روحی ـ روانی شامل موارد زیر است :
افزایش افکار و اندیشه‌هایی مانند این که می‌خواهید در نتیجه‌ی مصرف موادمخدر احساس و حـال خــوبـی به شما دست دهد یا احساس«نیــاز» بــه مــواد مخـــدر.

تشخیص و کنترل فشارهای اجتماعی

تعداد زیادی از افراد در حال بهبودی معتقدند که باید به منظور حفظ و ادامه‌ی پاکی‌، بر انواع مختلفی از فشارهای اجتماعی، کنترلی موفقیت آمیز اعمال گردد. فشارهای اجتماعی ممکن است مستقیم باشند مانند تعارف مواد مخدر، ‌یا غیر مستقیم باشند مانند درگیر شدن در جمع فامیلی یا فعالیت‌های شغلی که در آن مواد مخدر مصرف می‌گردد.
بهبودی موفقیت‌آمیز مستلزم آگاهی شما از این است که چگونه فشارهای اجتماعی، شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد و برای رویارویی با این‌گونه فشارها بدون مصرف مواد مخدر چه کاری می‌توانید انجام دهید. تشخیص و شناخت فشارهای اجتماعی منجر به مصرف که ممکن است با آن مواجه شوید و برای پاکی شما تهدید کننده می‌باشد، بسیار مفید و موثر است.

کنترل خشم در دوران پاکی

یکی از مواردی که بسیاری از افراد در حال بهبودی، مبارزه با آن را دشوار می دانند، خشم وعصبانیت است . بیشتر آنان لغزش را ناشی از ناتوانی در کنترل موثر خشم می‌دانند. عدم کنترل مناسب خشم می تواند تهدیدی برای پاکی باشد و هم چنین منجر به بروز اختلال‌هایی در روابط با سایر افراد گردد. مشکلات مربوط به خشم به دلایل متفاوتی پدید می‌آید. در برخی موارد، بخش عمده‌ی مشکلات شما در مــورد خشم، ‌مربوط به خشمی است که نسبت به خود دارید و آن ممکن است در نتیجه‌ی مسائل و گرفتاری‌هایی باشد که اعتیاد شما در زندگی‌تان پدید آورده است؛ به این ترتیب شما خشم و عصبانیت خود را بر سردیگران خالی می‌کنید یا آن‌ها را مسئول احساسات خود می‌دانید و یا ممکن است برای کنترل خشم خود روش‌هایی را آموخته باشید که برای شما یا دیگران روشی مناسب یا سالم نیست. به عنوان مثال ‌ممکن است بی‌اختیار، ‌خشم خود را به طوری زبانی یا فیزیکی و با شکلی خشن به دیگران ابراز نمایید یا این که تمام عصبانیت خود را درون خود نگهدارید تا کم کم بر شدت آن افزوده شود. در موارد دیگر، خشم نتیجه‌ی نگاه منفی شما به
شرایط و موقعیت‌ها است. معمولاً این‌حالت در افرادی بوجود می‌آیدکه به آسانی خشمگین می‌شوند و چیزها و کسانی را پیدا می‌کنند تا این احساس خود را بر سرشان خالی کنند.
با پرسش‎ها و پاسخ‎هایی که در این کتاب از شما می‎شود و راهکارهایی که در هر فصل در اختیارتان قرار داده شده می‎توانید روی بیماری خود کار کرده و قوی تر شوید

پاکی و ایجاد تعادل در روش زندگی

بهبودی از وابستگی به مواد مخدر مستلزم پرهیز از مواد روان گردان توأم با ایجاد تغییراتی در زندگی می باشد. عرصه های خاصی که باید تغییر دهید به شرایط خاص زندگی شما بستگی خواهد داشت؛ اما بهبودی سالم و صحیح باید«تعـادلـی» معقول و منطقی را به عرصه‌های گوناگون زندگی شما وارد نماید. با مروری بر این قسمت، پی می‌برید که چه عرصه‌هایی را در زندگی خود باید تغییر دهید.

۱- بهبودی پایدار: برای بهبودی پایدار خود برنامه ریزی نمایید. این برنامه‌ریزی شامل شرکت در جلسات AA / NA ،‌ مشاوره یا سایر خدمات ویژه می‌باشد. در صورت لزوم، خانواده‌ی شما نیز بهتراست به این کار بپردازد.
۲- سلامت فیزیکی(جسمی): از طریق تعذیه صحیح و عادات غذایی مناسب، ورزش، ‌استراحت به موقع، ‌معاینات پزشکی و داندنپزشکی، ‌سلامت جسمی خود را حفظ کنید.
۳- تفریحات، ‌اوقات فراغت: بهتر است که به علائق و دلبستگی‌هایی پرداخت که سازنده باشد و ارتباطی با مصرف مواد مخدر نداشته باشد. شما به تفریح و لذت بردن از فعالیت‌های تفریحی و اجتماعی نیازمندید.
۴- روابط: لازم است روابط شخصی با اعضای خانواده و دیگران را تقویت کنید. هر زمان که امکان دارد به«جبران خسارت» از کسانی که احساس می‌کنید در نتیجه‌ی اعتیاد شما، از شما آسیب دیده‌اند بپردازید. به ایجاد روابط جدید با
افرادی که پاکی دارند بپردازید. دوستی و ارتباطات خود را با کسانی که تهدیدی برای پاکی مستمرتان می‌باشند خاتمه دهید.
۵- کار و آموزش: در نظر گرفتن اهداف شغلی یا تحصیلی خود، متناسب با توانایی‌ها و علائق، ‌بسیار مهم است.
۶- معنویات: ارتباط خود را با خداوند یا«نیروی برتر» خود با دعا و یا از طریق مدیتیشن حفظ کنید؛ در آیین‌های مذهبی خود شرکت کنید.
۷- سلامت روانی : احساس خود را نسبت به خویشتن از این طریق بهبود ببخشید: با ایجاد تغییرات مثبت در خود، تغییر الگوهای تفکر یا رفتار منفی، بیان احساسات به دیگران با روشی مناسب، دست و پنجه نرم کردن با مشکلات و استرس‌ها از راه‌های مثبت، پاداش به خود به خاطر پاک ماندن و تهیه‌ی ترازنامه به طور مرتب و منظم از توانایی‌ها و ضعف‌های خود برای تشخیص این که به تغییر در کدام یک از عرصه‌ها و زمینه‌ها نیاز دارید.
این سه زمینه و عرصه را با توجه به ارتباطی که با زندگی شما در زمان حاضر دارند مرور کنید. کدام یک از این زمینه‌ها و عرصه‌ها از تعامل خارج شده است و نیاز به بررسی و کار دارد؟ دو زمینه را که احساس می‌کنید لازم است به تغییر آن‌ها بپردازید و سه قدم ویژه را که برای شروع این کار بردارید بنویسید:

در صورت بروز لغزش چه باید کرد؟

نخستین کاری که باید در صورت مصرف مواد مخدر،‌به دنبال دوره‌‌ای از ترک انجام دهید این است که به خود بگویید باید فوراً مصرف را قطع کنم. به خود بگویید که بسیار مهم است که به مسیر پاکی باز گردید . بلافاصله با شخص دیگری که به شما اهمیت می‌دهد، مانند عضوی از خانواده، راهنمایNA یا AA ، مشاور یا دوست، ‌در مورد لغزش خود گفت‌و گو کنید.
اگر پس از قطع مصرف یا کاهش فعالیت‌های بهبودی لغزش کرد‌ه‌اید، تصمیم بگیرید که آیا مایلید این فعالیت‌ها را دوباره آغاز کنید یا افزایش دهید یا خیر؟ پس از بازگشت به مصرف، می‌توانید منتظر احساس گناه و ناامیدی از خود باشید. بسیار مهم است که اجازه ندهید این احساسات، مجوز ادامه‌ی مصرف را به شما بدهد. چنـان‌چه برای هفته‌ها یا ماه‌ها مصرف کرده‌اید و احســاس مـی‌کنید که به تنهایی قادر به قطع مصرف نمی‌باشید بهتر است از متخصصان کمک بگیرید. می‌توانید با بیمارستان یا کلینیک مواد مخدر منطقه‌ی خود تماس گرفته و تقاضای ارزیابی
نمایید. این به شما کمک می کند تا بدانید آیا به سم زدایی یا سایر درمان های تخصصی غیر سرپایی(بستری) یا درمان‌های سرپایی نیاز دارید. اگر پس از قطع مصرف یا کاهش قابل ملاحظه‌ی مصرف مواد مخدر، دچار علائم قطع مصرف شده‌اید، نیاز به سم‌زدایی در یک مرکز بیمارستانی خواهید داشت. در بعضی موارد علائم قطع مصرف مربوط به الکل و بعضی از قرص‌ها، خطرناک و زندگی را تهدید می‌کند.
پس از بازگشت به مصرف مواد مخدر می‌توانید به راهنمای خود درAA /NA یا دوستان انجمن مراجعه کنید که می‌توانند شما را در بازگشت به برنامه‌ی بهبودی یاری دهند. در بعضی از موارد، بازگشت به برنامه، شما را به کمک و حمایت کافی برای پاک شدن مجهز خواهد کرد. در سایر موارد، مشاوره‌ی تخصصی ،‌ سم زدایی، یا یک برنامه‌ی بازپروری لازم است.
مسئله‌ی اصلی این است؛ پیش از آن که از کنترل خارج گردد هر چه زودتر بر لغزش غلبه کنید.
لازم است به تلاش‌های خود در جهت بهبودی از اعتیاد، بسیار افتخار کنید. به موازات ادامۀ تلاش برای ایجاد تغییرات مثبت در زندگی،‌ طعم شیرین پاکی را بچشید.

سرفراز باشید…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *